شورای طرح و برنامه ریزی آموزش

مریم کهوند طراح گرافیک – مدرس و عضو هیئت علمی دانشگاه هنر سرپرست دوره

راه اندازی این دوره بر اساس درخواست چند هنرجوی جوان پس از یکی از نشست های آزاد در مدرسه ویژه به ذهن مان رسید. این اندیشه را پس از چند هفته سبک سنگین کردن با چند تن از دوستان و اساتید دلسوز مدرسه در میان نهادیم و پیش طرح نسبتاً خام آن را با شورا طرح کردیم. حاصل شور و گفتگوهای شورا در چند جلسه، بالاخره در جلسه دوشنبه 11/6/87 به نتایج پرباری رسید و پس از گفتگو با اساتید پیشنهادی ( که تقریباً با لطف و عنایت خاص همگی مواجه شدیم )، به برنامه آموزشی کم نظیری تبدیل شد .

برخی از شاخصه های جلسات شورا بدین شرح است:

• می خواهیم هنرجویانی تربیت شوند که قبل از تمرکز و پرداختن به تولید محصولات گرافیک، با مباحث اصلی و پایه های نظری طراحی آشنا شده و با تاکید بر آن، مهارت های علمی و فنی را نیز تجربه کنند .
• آموزش های بنیادی و پایه ای گرافیک را که در بسیاری جاها فراموش شده است در این مدرسه احیا کنیم .
• با در نظر گرفتن پتانسیل های شخصی هنرجویان ، استفاده از تمام توان و انرژی زاینده آنان و با روش آموزش پویا ، بنیانهای درست گرافیک را در آنان تقویت کنیم.
• زیر ساخت های اساسی و اصولی آموزش گرافیک را که مبتنی بر ؛ فکر کردن ، تصور کردن، طراحی کردن و پردازش ایده با مفهوم و معنای خلاقانه آن است را در یک بسته نیرومند با ارگانیزم زنده و شاداب و دلپذیر بیاموزیم.
• با تکالیف خلاق و قاعده مند که متدولوژی آزمایش و پیشرفتهای فردی را تشویق می کند هنرجویان را به درک صحیحی از تفکر مفهومی ، عوامل بصری ، قواعد و اصول طراحی برسانیم تا از تکنسین های طراحی دیجیتال متمایز شوند.
• دورهای برنامه محور و تفکرگرا مبتنی بر برنامه های آموزشی اساتید داشته باشیم که در آن تمرین های تجربه گرا ، زنده و پویا ، هنرجویان را به خلاقیتهای پر هیجانی برساند .
• فقط درس نمی دهیم، پیشرفت های هنرجو را قدم به قدم تحلیل می کنیم، مشاوره می دهیم ، با او بده بستان کرده و هدایت خواهیم کرد تا انشاء ا ... در این زمان کوتاه بیشترین بهره وری را نصیبشان کنیم.
• تحقیق، پژوهش، جستجو و مطالعه ارزش ها در حوزه اندیشه و فرهنگ ایرانی برای دست یابی به نوعی از تفکر در طراحی ، برای توسعه بینش و ورود به یک جهان بصری خاص؛ از اهداف این دوره است.
• ایرانی فکر کردن ، ایرانی اندیشیدن ، تصور کردن و سپس طراحی کردن و پردازش خلاقانه تصویر با تاکید بر دست ورزی و سپس ، استمرار بی وقفه ، جوهره اصلی این دوره است .
• می آموزیم که گرافیک سرگرمی نیست ! بازی کامپیوتری نیست! چرا و چگونه پدید آمده و دلایل ذاتی پیدایش آن چیست؟ تحولات آن چه بوده، چگونه وارد رسانه ها شده که اینگونه در ارتباطات بی پایان جهانی جا افتاده است.
• از اساتید گرانقدری بهره جسته ایم که پذیرش و حضورشان به واسطه دغدغه و تعصب های مسئولانه در عرصه آموزش ، عزم ما را جزم تر و پشت ما را گرمتر کرده است.
• انتخاب هنرجویان نیز بر مبنای؛ استعداد، قابلیت ، پشتکار و جدیت شان در این راه بوده ، چرا که خواست و عزم آنان یک اصل سرنوشت ساز است.

و در آخر اینکه ؛ ایده آل فکر کرده ایم و علاقه داریم که این دوره یک دوره آموزشی ویژه ای باشد تا حد امکان متفاوت، اصولی و زنده.
به همین خاطر ؛ از پذیرش تا پایان دوره سختگیرانه عمل می کنیم حضور و غیابشان را به دقت کنترل می کنیم ، امتحانات گوناگون برپا می کنیم و میزان مشارکت و پیشرفت هنرجویان را مرحله به مرحله ارزیابی می کنیم، مشاوره می دهیم ، تاکید و توصیه می کنیم تا انشاء ا ... سربلند و آبرودار به آرمان خود ببالیم .

---

دوره زمانی: از مهرماه سال جاری تا پایان شهریور ماه سال بعد به مدت یکسال در 4 ترم ( 160 جلسه )

---

عناوین درسی دوره آموزشی یکساله پیوسته " پایه واصول گرافیک"

ترم 1 - 40 جلسه
• طراحی ( کارگاه عملی ) علیرضا جدی - 10 جلسه
• فرم 1 ( کارگاه عملی ) مریم کهوند - 10 جلسه
• تفکر در فرهنگ ایرانی - شناخت، مطالعه و پژوهش ( تئوری ) - بهرام کلهر نیا - 5 جلسه
• پیدائی گرافیک- آشنایی با زمینه های اجتماعی، فرهنگی و ... این پدیده ، ( تئوری )- آریا کسائی- 5 جلسه

ترم 2 - 40 جلسه
• طراحی، شناخت و ساخت تصویر ( کارگاه عملی ) - پژمان رحیمی زاده - 10 جلسه
• فرم 2 ( کارگاه عملی )- مریم خونساری- 10 جلسه
• تصویر و حروف فارسی 1 ( کارگاه عملی )- فرهاد فزونی - 10 جلسه
• آشنایی با طراحان گرافیک معتبر جهان ، جنبش ها و مکاتبات 1 (تئوری)- آریا کسائی- 5 جلسه
• فرهنگ ایرانی 1 ( تئوری ) آریاسب دادبه - 5 جلسه

ترم 3 - 39 جلسه
• رنگ ( کارگاه تئوری - عملی ) مریم کهوند- 5 جلسه
حروف فارسی و تصویر 2 ( کارگاه عملی ) بهراد جوانبخت – مریم کهوند - 2 + 10 جلسه (2 جلسه اختصاصی برای تجربه های کاربردی رنگ )
• تایپ فارسی و لاتین ( تئوری) ایرج انواری – مسعود سپهر - 5 جلسه
• کارکردهای گرافیکی خط و خوشنویسی ( کارگاه عملی + تئوری ) کوروش قاضی مراد – مریم کهوند - 2 + 5 جلسه
(2 جلسه اختصاصی برای تجربه های کاربردی رنگ )
• آشنائی با طراحان گرافیک جهان، جنبش ها و مکاتب 2 ( تئوری ) آریا کسائی- 5 جلسه
( اساتید میهمان : دکتر حمید سوری – دکتر یونس شکر خواه )
• فرهنگ ایرانی 2 ( تئوری ) آریاسب دادبه - 5 جلسه

ترم 4 - 41 جلسه
• ساماندهی مفهومی تصویر- پردازش ایده، خلاقیت، معنا ( کارگاه عملی ) طاهره تابان – مریم کهوند 1 + 10 جلسه
(1 جلسه اختصاصی برای تجربه های کاربردی رنگ )
• حروف فارسی و تصویر 3 ( کارگاه عملی ) رضا عابدینی- 10 جلسه
• تحلیل و بررسی آثار گرافیک ( تئوری ) آریا کسائی- 5 جلسه
• فرهنگ ( تئوری – پژوهشی و عملی ) بهرام کلهرنیا - 5 جلسه
• پروژه نهائی ( کارگاه عملی ) 10 جلسه
موضوع پروژه ؛ ارائه کتابچه طراحی شده بر اساس برداشت های هنرجویان از ابتدا تا انتهای دوره ( در 2 نسخه).

* انتخاب استاد" مشاور راهبر" از میان اساتید دوره به اختیار هنرجو می باشد .

بازگشت به فهرست

---

شرح مختصر دروس "دوره پایه و اصول گرافیک"

طراحی
طراحی عمومی و طراحي پایه،یکی از ضروری ترین برنامه هاي آموزشی این دوره است که لازم است به طور یکپارچه به همه هنرجویان دوره آموزش داده شود. درک طراحی به عنوان نوعی تفکر برای شکل گیری نگاه طراحانه هنرجویان از محورهای اصلی این کارگاه است که با تاکید بر تمرین های مداوم و جدی تحقق می يابد.برنامه آموزشی این کارگاه كاركرد و ارزش عمومي طراحی را برای آموزش گرافیک، روشن می سازد .

فرم 1
این کلاس پایهً آشنایی و درک عملی الفبای زبان بصری است. فراگیری فنون بصری، دانشجویان را به کشف روابط عینی بین فرم و فیگور سوق می دهد. تمرین ها و پروژه های مربوطه، دانشجویان را به سطح کیفی مطلوبی از زیبایی شناسی برای ادامه دوره می رساند. این کارگاه مقدماتی در ترم 2 ، در سطح پیشرفته تر و با برنامه تکمیلی متفاوتی ادامه خواهد یافت .

تفکر در فرهنگ ایرانی - شناخت، مطالعه و پژوهش
آشنایی مقدماتي با تفكر پژوهشي و شيوه هاي بررسي و شناخت جايگاه طرح در فرهنگ و هنر ايراني . توسعه شناخت پايه و تبار شناسي انديشه و درونمايه هاي هنر ايراني . بررسي شيوه هاي آشنايي‏‏؛ تحليل ‎‎‎‏, ارزيابي و شناخت آثار هنر ايراني .

پیدائی گرافیک- آشنایی با زمینه های اجتماعی، فرهنگی و ... این پدیده
گرافیک یک هنر مدني ا ست كه تغييرات تاريخي آن با جوهره تحولات اجتماعی هم پيمان است. معرفی زمینه های اجتماعی، اقتصادی، صنعتی و ... ، شکل گیری و پیدایی طراحی گرافیک در کنار آموزش عملی آن برای شناخت درست طراحی گرافیک یک ضرورت است که اغلب به آن توجه نمی شود.
گرافیک به شکلی که در جهان امروز می شناسیم ، هنر دیرپایی نیست و چنانچه بخواهیم این زبان را برای گفتگو به کار بریم، لازم است بسترهای پیدایش و تحولاتی که منجر به شکل گیری این زبان بصری کاربردی شده است را مورد شناسایی و تحلیل قرار دهیم. این کلاس تئوری که در ترم های آتی با گرایش های تازه تری ادامه خواهد یافت به مطالعه و آشنایی هنرجویان با این موضوع می پردازد .

طراحی، شناخت و ساخت تصویر ( کارگاه عملی )
تاکید بر دریافت های حسی برای آفرینش تصویر، موضوعی است که پيام طرح را بسیار شخصی وفاقد قابليت هاي ارتباطي مي كند . در این کلاس ضمن توجه بر دریافت های حسی، تعمق در ماهیت اشیا ‏, انواع فرم و فیگور به عنوان زمینه هاي اصلی خلق طراحی تصویر مورد توجه و بررسي قرار مي گيرد .

فرم 2
برنامه این کلاس شامل شیوه های متعدد برای ساختن فرم هایی است که اغلب اشاره موضوعی مستقیم به معنای واحدی را ندارند. تلاش برای خلق فرم های نمادین مفهومی، که دامنه کاربردی بسیار وسیعی در تولیدات گوناگون گرافیک دارند و نیز تغییرات تدریجی برای توسعه فرم، از برنامه های اصلی این کارگاه است. موفقیت دانشجویان در کارگاه فرم 1، مقدمه مناسبی برای فراگیری این درس بشمار می رود .

بازگشت به فهرست

تصویر و حروف فارسی 1
ايجاد ارتباط بصري ميان حروف و تصاوير از بنيادي ترين مباني طراحي گرافيك است .
حروف در حقيقت نشانه هاي تصويري هستند كه در طي ساليان جنبه تصويري آنها فراموش شده و جنبه ي اطلاع رساني اش به جاي مانده است .
در اين كارگاه به ماهيت تصويري حروف پرداخته مي شود تا از اين طريق علاوه بر فراگيري كار با حروف فارسي, ايجاد ارتباط ميان تصوير و نوشته در يك اثر گرافيكي نيز ميسر گردد. در نهایت این کارگاه منجر به برقراري ارتباط پيوسته و شناخت مناسبي از كاركرد تصوير و نوشته در كنار يكديگر خواهد داشت .

آشنايي با طراحان معتبر جهان , جنبش ها و مكاتب 1
برنامه اصلي اين كلاس معرفي طراحان تاَثير گذار و پيشرويي است كه بدنه اصلی تاريخ طراحي گرافيك جهان را شكل داده اند . همچنين با مروري بر جنبش ها و مکاتب ، گرايشات معاصر گرافيك جهان مورد مطالعه قرار خواهد گرفت .

فرهنگ ایرانی 1
سر فصل هاي درسي اين دوره به شرح زير است :
* فرهنگ ايراني و مفاهيم فرهنگ * مفهوم زمان؛ طرح مسئله تاريخ و آگاهي * عصر اسطوره ها * دوران گذار؛ عصر خرد باوري و تكوين فرهنگ ايراني * جغرافياي فرهنگي؛ ويژگي هاي حوزه هاي تمدن

رنگ
این کارگاه شامل تمرین های عملی رنگ است که در امتداد مباحث فشرده و کوتاه نظری، به عنوان نمونه های ملموس و عینی آن انجام می گیرد. هدف این کارگاه يادگيري روش های کاربرد رنگ درآثاري است که توسط هنرجویان خلق می شود. نتايج و يافته هاي اين آموزش درکارگاه های آتی به صورت تخصصی تر مورد استفاده قرار خواهند گرفت .

حروف فارسی و تصویر 2
همه نشانه ها و علائم نوشتاری ابتدا از تصویر به وجود آمده اند. بهره گیری از انرژی های تصویری حروف و تلاش برای توسعه فرم ها و عناصر نوشتاری، ماهیت نوینی از هم نشینی حروف و تصویر تولید می کند.
2 جلسه اضافه شده، به منظور ايجاد پيوند ميان آموزه هاي کارگاه رنگ و به کار گرفتن فرا گرفته های هنرجویان در تمرینات این کارگاه است .

تایپ ( فارسی و لاتین )
آشنایی با تایپ یکی از بحث هاي بنيادي در طراحی گرافیک است . شناخت قانونمندي ها, محدوديت هاو شيوه هاي برنامه ريزي براي استفاده از تايپ،برنامه اصلی این کلاس است. تمرین های عملی بخش نخست با تاکید بر روی فرم حروف فارسی وقابلیت های آن برای استفاده در محيط گرافيك شکل می گیرد و در بخش دوم هنرجویان با ساختار تایپ لاتین، ویژ گی ها و کاربردهای آن آشنا می شوند .

بازگشت به فهرست

کارکردهای گرافیکی خط و خوشنویسی
آشنایی با خوشنویسی و ساختار خط فارسی و نیز شناختن کاربردهای گرافیکی خط برنامه اصلی این کارگاه است که در امتداد آن نگارش آزادانه در طراحی خط و فرم به کمک تجربه های عملی به هنر جویان آموزش داده می شود .
2 جلسه اضافه شده در این کارگاه نیز براي برقراري پيوندي پويا با آموزش رنگ در نظر گرفته شده است .

آشنائی با طراحان معتبر جهان، جنبش ها و مكاتب 2
ادامه مبحث ترم پيشين و سخنرانی 2 استاد میهمان در باب زمینه های پیدایش گرافیک و نقش رسانه ها

فرهنگ ایرانی 2
*ايران در عصر هنر پارس ( دوران اول مكتب ايرانشهر ) * دوران دوم مكتب ايرانشهر * پيشينه نوشتن و بررسي رويكردهاي گوناگون در چگونگي آفرينش خط از دو منظر اسطوره و تاريخ * كهن ترين نمونه هاي خط در تمدن ايراني و ارتباط خطوط ايراني, هندي, آرامي و يوناني * كانون هاي نگارش دبيران * دبيره ها و بررسي خط در فرهنگ و زبان دوره ميانه و انتقال به روزگار اسلامي

ساماندهی مفهومی تصویر- پردازش ایده، خلاقیت، معنا هدف کلی این کارگاه شناخت توانمندی های تصویر، عناصر و کیفیت های بصری است که ساختار پایه طرح و مفهوم از آن به دست مي آيد.
تلاش هنرجویان برای نزدیکتر کردن هرچه بیشتر تصویر به معنا و ایده محوری، هدف اصلی این کارگاه است .
یک جلسه اضافه شده در این کارگاه، اختصاصاً به کاربردهای رنگ در این مبحث می پردازد.

حروف فارسی و تصویر 3
بدون تردید در تمام بخش های طراحی گرافیک ، ما همواره با ترکیب حروف و تصویر روبرو هستیم و اساساً این یکی از تعاریف نسبتاً جدید طراحی گرافیک است که در غرب کاملاً پذیرفته شده و شاید وجه تمایز اصلی گرافیک مدرن و پس از مدرن در همین تعریف باشد . هرگونه ارتباط و ترکیب میان هر نوشته ( تایپ یا دست نویس یا ... ) و تصویر به معنای کلی ( تصویر سازی، عکس، بافت و ... ) که با هدف مشخص انجام گرفته باشد و نتیجه این ترکیب چیزی بیشتر از هردوی آنها ( یعنی تایپ و تصویر ) را داشته باشد، یک اثر طراحی گرافیک است. به همین دلیل موضوع تایپ و تصویر امروزه مهمترین بحث در کلاس های عملی است .
از آنجا که ما به زبان فارسی حرف می زنیم، می نویسیم و از همه مهمتر فکر می کنیم، این مبحث را با حروف فارسی آغاز کرده و به سرانجام می رسانیم .

تحليل و بررسي آثار گرافيك
در اين کلاس ها نمونه هايي از آثار طراحي گرافيك در دوره هاي مختلف تاريخي از نقطه نظرهاي گوناگون مورد بررسي و مطالعه قرار خواهد گرفت.

بازگشت به فهرست

فرهنگ
این درس یک کارگاه تلفیقی تئوری - پژوهشی و عملی است که راهنمای هنرجویان برای پژوهش در موضوعات مربوط به پروژه نهایی خواهد بود. امکان بکارگیری آموزش های نظری کلاس های پیشین در این کارگاه به گونه ای فراهم می شودکه هنرجویان با شیوه های جستجو و تفحص در منابع تصویری فرهنگ ایرانی به طور جدی آشنا شده و از حاصل پژوهشها و مطالعات خود در بهره گیری از عناصر بصری سالم و صحیح، برای استفاده در پایان نامه سود جویند .

پروژه نهائی
هنرجویان در طول دوره با شناختی که از اساتید پیدا می کنند، استاد " مشاور و راهبر" را از میان آنان به اختیار انتخاب کرده و با مشاوره و راهنمایی او به اجرای عملی پایان نامه خود می پردازند.

موضوع پروژه نهایی
ارائه کتابچه کامل و جامع طراحی شده از یادداشت ها و تمرینات هنرجو از ابتدا تا انتهای دوره در 2 نسخه است .
پس از قضاوت نهایی این پروژه و توفیق قطعی هنرجو در آن و جمع بندی نمرات ترم های پیشین و ملاحظه سایر
ویژ گی های هنرجو ( حضور مستمر در کلاسها – مشارکت در پروژه های درسی – ارائه مطالعات و پژوهشهای تکمیلی و ... ) " گواهینامه ویژه " اعطا شده و برای ثبت نام در دوره " طراحی گرافیک پیشرفته" معرفی خواهد شد.

بازگشت به فهرست